Mỗi người phụ thuộc giúp bạn trừ thêm 6,2 triệu/tháng — tức 74,4 triệu/năm — trước khi tính thuế. Từ 2026 còn có thêm hai khoản trừ hoàn toàn mới cho chi phí y tế và học phí. Đây là những chỗ dễ “bỏ quên tiền” nhất.
Ai được tính là người phụ thuộc?
Theo Nghị định 253, Điều 47, người phụ thuộc gồm:
| Đối tượng | Điều kiện |
|---|---|
| Con dưới 18 tuổi (con đẻ, con nuôi hợp pháp, con riêng của vợ/chồng) | Không cần thêm điều kiện |
| Con từ 18 tuổi, khuyết tật / mất năng lực hành vi / không có khả năng lao động | Không cần điều kiện thu nhập |
| Con đang học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề (kể cả vừa hết lớp 12 đang chờ kết quả, từ tháng 6 đến tháng 9) | Không có thu nhập, hoặc thu nhập bình quân tháng không vượt mức Bộ Tài chính quy định |
| Vợ/chồng, bố mẹ đẻ, bố mẹ vợ/chồng, bố mẹ nuôi, cha dượng, mẹ kế | Xem điều kiện ngay dưới |
| Anh chị em ruột, ông bà, cô dì chú bác, cháu ruột… không nơi nương tựa mà bạn trực tiếp nuôi | Phải sống cùng bạn, và thỏa điều kiện như dòng trên |
Với vợ/chồng, bố mẹ và người thân không nơi nương tựa:
- Đang trong độ tuổi lao động: phải không có khả năng lao động (suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên) và thu nhập không vượt mức quy định.
- Đã ngoài độ tuổi lao động: chỉ cần thu nhập không vượt mức quy định.
Mức thu nhập tối đa của người phụ thuộc. Nghị định giao Bộ Tài chính quy định. Theo tóm tắt của EY về Thông tư 87/2026/TT-BTC, mức này là bình quân không quá 3 triệu/tháng từ tất cả các nguồn (trước đây 1 triệu). Mình chưa đọc được bản gốc Thông tư — hãy đối chiếu trước khi dựa vào con số này.
Hệ quả thực tế: bố mẹ bạn còn đi làm, khỏe mạnh thì không đăng ký được, dù bạn có gửi tiền hằng tháng. Bố mẹ đã nghỉ hưu nhưng có lương hưu trên mức quy định cũng không được.
Nguyên tắc cần nhớ
Theo Nghị định 253, Điều 48:
- Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính cho một người. Hai vợ chồng cùng đi làm có 2 con: có thể mỗi người đăng ký 1 con, hoặc một người đăng ký cả 2 — nhưng không ai đăng ký trùng.
- Hạn đăng ký: trước 31/12 của năm tính thuế. Đăng ký muộn trong năm vẫn được tính từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng (ví dụ từ tháng con sinh ra) khi quyết toán.
- Đã đăng ký thì dùng tiếp cho các năm sau, không cần làm lại nếu không thay đổi.
- Bạn tự khai và tự chịu trách nhiệm về thông tin người phụ thuộc (Điều 47, khoản 5). Khai sai bị truy thu và phạt.
- Có nhiều nơi trả lương: chọn một nơi để tính giảm trừ cho bản thân; người phụ thuộc cũng chỉ đăng ký ở một nơi.
Cách làm phổ biến nhất: gửi thông tin cho phòng nhân sự kèm giấy tờ (giấy khai sinh cho con, giấy tờ chứng minh quan hệ cho bố mẹ…). Công ty sẽ đăng ký và trừ ngay từ tháng sau.
Khoản giảm trừ mới: y tế và học phí
Đây là điểm mới đáng giá nhất của luật 2026 (Luật 109, Điều 11; Nghị định 253, Điều 49). Bạn được trừ thêm vào thu nhập trước khi tính thuế:
| Khoản chi | Mức trừ tối đa | Điều kiện |
|---|---|---|
| Khám, chữa bệnh | 23 triệu/năm | Tại cơ sở y tế trong nước, thuộc danh mục bảo hiểm y tế chi trả |
| Học phí, giáo dục – đào tạo | 24 triệu/năm | Tại cơ sở giáo dục trong nước: mầm non, phổ thông, học nghề, đại học, các khóa kỹ năng chuyên môn |
Áp dụng cho chi phí của bạn và người phụ thuộc của bạn. Điều kiện chung (Điều 49, khoản 3):
- Có hóa đơn, chứng từ hợp pháp, ghi thông tin của bạn hoặc người phụ thuộc. Chi y tế cần thêm bảng kê chi phí khám chữa bệnh.
- Phần đã được bảo hiểm, nhà tài trợ, công ty hay ngân sách chi trả thì không được trừ.
- Chi năm nào trừ năm đó, không chuyển sang năm sau.
Phải tự quyết toán mới được trừ. Các khoản này chỉ được tính khi quyết toán cuối năm, và nếu muốn hưởng thì bạn phải tự quyết toán với cơ quan thuế, không ủy quyền cho công ty được (Nghị định 253, Điều 51, khoản 3). Hãy giữ hóa đơn khám bệnh, học phí của cả nhà trong năm.
Ví dụ — gia đình có 1 con đi học
Bạn lương gross 30 triệu, đã đăng ký 1 con. Trong năm chi 10 triệu khám chữa bệnh (có hóa đơn, ngoài phần BHYT trả) và 24 triệu học phí cho con.
Mỗi tháng công ty khấu trừ: thu nhập tính thuế 30 − 3,15 − 15,5 − 6,2 = 5,15 triệu → thuế 257.500/tháng, cả năm 3.090.000.
Khi tự quyết toán:
| Số tiền (năm) | |
|---|---|
| Thu nhập tính thuế theo lương | 61.800.000 |
| Trừ chi khám chữa bệnh | − 10.000.000 |
| Trừ học phí | − 24.000.000 |
| Thu nhập tính thuế mới | 27.800.000 |
| Thuế phải nộp (5%) | 1.390.000 |
| Đã bị khấu trừ | 3.090.000 |
| Được hoàn | 1.700.000 |
Số tiền không lớn, nhưng chỉ cần giữ hóa đơn và nộp một tờ khai trên eTax.
Tóm tắt
- Người phụ thuộc: con dưới 18 tuổi luôn được; con đi học, vợ/chồng, bố mẹ phải thỏa điều kiện thu nhập (và khả năng lao động nếu còn trong tuổi lao động).
- Đăng ký trước 31/12; mỗi người phụ thuộc chỉ tính cho một người.
- Mới từ 2026: trừ chi khám chữa bệnh tối đa 23 triệu và học phí tối đa 24 triệu mỗi năm — cần hóa đơn và phải tự quyết toán.